Mnie się nie spieszy, mi się pali”* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniu
WYSTAWYPrzez dziesięciolecia wypały węgla drzewnego – miejsca, w których prowadzono jego produkcję – były nieodłącznym elementem bieszczadzkiego krajobrazu. Spotkać je można było niemal przy każdym szlaku, podobnie jak charakterystyczny dym unoszący się nad dolinami. Dym z tradycyjnych mielerzy, a później z retort był naturalnym elementem Bieszczad, przez lata rzadko stawał się tematem fotografii.
OTWARCIE WYSTAWY
Węgiel drzewny produkowano wszędzie tam, gdzie rozległe kompleksy leśne zapewniały dostęp do surowca i umożliwiały jego transport. W okresie największego rozwoju tej działalności na terenie Bieszczad funkcjonowało kilkadziesiąt wypałów, a liczba czynnych retort przekraczała dwieście. Z biegiem czasu wypały zachowały się niemal wyłącznie w Beskidach i Bieszczadach, a w ostatnich latach zaczęły zanikać nie tylko jako element krajobrazu, lecz także jako świat pracy i umiejętności związanych z tradycyjną produkcją węgla drzewnego.
Jako pierwsze zniknęły duże wypały. Przegrały z rachunkiem ekonomicznym – rosnącymi cenami drewna oraz importem tańszego węgla drzewnego z zagranicy. Pozostały jedynie niewielkie wypały, liczące po kilka retort. Odchodzili także doświadczeni wypalacze. Ich losy były różnorodne. Dla jednych praca przy produkcji węgla drzewnego stała się źródłem stabilnego utrzymania, dla innych okazała się doświadczeniem naznaczonym samotnością i uzależnieniem.
Prezentowana w Filharmonii im. M. Karłowicza wystawa to wybór z fotoreportażu Węglarze, smolarze, wypały zrealizowanego w latach 2020-2026, autorstwa Magdaleny i Tomasza Seidler-Kumorów oraz ich syna Michała Kumora. Podczas tych siedmiu lat fotografowania w Bieszczadach autorzy wykonali ponad 70 tysięcy zdjęć, zarówno w technice cyfrowej, jak i tradycyjnej – srebrowej.
Wystawa jest próbą zachowania pamięci o świecie, który przemija – o ludziach, ich pracy i doświadczeniu, tworzących przez dziesięciolecia nieodłączny element bieszczadzkiego krajobrazu.
Wystawa autorstwa Magdaleny i Tomasza Seidler-Kumorów oraz ich syna Michała Kumora
Kuratorka: Katarzyna Szeszycka; współpraca kuratorska: Magdalena Seidler-Kumor
Mielerz – tradycyjny stos drewna, uszczelniany ziemią lub darnią, służący do wypalania węgla drzewnego.
Retorta – metalowy piec, najczęściej w formie walca, wykorzystywany do produkcji węgla drzewnego w kontrolowanych warunkach.
Wypał – miejsce produkcji węgla drzewnego, wyposażone w jedną lub kilka retort.
Jako pierwsze zniknęły duże wypały. Przegrały z rachunkiem ekonomicznym – rosnącymi cenami drewna oraz importem tańszego węgla drzewnego z zagranicy. Pozostały jedynie niewielkie wypały, liczące po kilka retort. Odchodzili także doświadczeni wypalacze. Ich losy były różnorodne. Dla jednych praca przy produkcji węgla drzewnego stała się źródłem stabilnego utrzymania, dla innych okazała się doświadczeniem naznaczonym samotnością i uzależnieniem.
Prezentowana w Filharmonii im. M. Karłowicza wystawa to wybór z fotoreportażu Węglarze, smolarze, wypały zrealizowanego w latach 2020-2026, autorstwa Magdaleny i Tomasza Seidler-Kumorów oraz ich syna Michała Kumora. Podczas tych siedmiu lat fotografowania w Bieszczadach autorzy wykonali ponad 70 tysięcy zdjęć, zarówno w technice cyfrowej, jak i tradycyjnej – srebrowej.
Wystawa jest próbą zachowania pamięci o świecie, który przemija – o ludziach, ich pracy i doświadczeniu, tworzących przez dziesięciolecia nieodłączny element bieszczadzkiego krajobrazu.
Wystawa autorstwa Magdaleny i Tomasza Seidler-Kumorów oraz ich syna Michała Kumora
Kuratorka: Katarzyna Szeszycka; współpraca kuratorska: Magdalena Seidler-Kumor
Mielerz – tradycyjny stos drewna, uszczelniany ziemią lub darnią, służący do wypalania węgla drzewnego.
Retorta – metalowy piec, najczęściej w formie walca, wykorzystywany do produkcji węgla drzewnego w kontrolowanych warunkach.
Wypał – miejsce produkcji węgla drzewnego, wyposażone w jedną lub kilka retort.
FILMY I ZDJĘCIA
Okładka wystawy - Mnie się nie spieszy, mi się pali”* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniu
Wrzesień 2026
ILYO 2026Koncert w Katowicach - International Lutosławski Youth OrchestraKoncert symfoniczny / wyjazdowy
20 WRZ, nd, 20:00 - STANISŁAW SŁOWIŃSKI – LEGENDA PAGANINIEGOkoncert zewnętrzny
24 WRZ, cz, 19:00 - MIETEK SZCZEŚNIAK – 40 LAT NA SCENIEkoncert zewnętrzny
25 WRZ, pt, 17:00 - WSPÓLNE BRZMIENIA: CHÓR POLITECHNIKI MORSKIEJ W SZCZECINIE & HAPPYSAD PROJECTkoncert zewnętrzny
25 WRZ, pt, 20:00 - WSPÓLNE BRZMIENIA: CHÓR POLITECHNIKI MORSKIEJ W SZCZECINIE & HAPPYSAD PROJECTkoncert zewnętrzny
26 WRZ, sb, 16:00 - MĘSKIE BRZMIENIAkoncert zewnętrzny
26 WRZ, sb, 19:00 - MĘSKIE BRZMIENIAkoncert zewnętrzny
Październik 2026
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWernisaż
Zwiedzanie Filharmonii w języku polskimZwiedzanie
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Zwiedzanie Filharmonii w języku polskimZwiedzanie
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
EduWerwa 2026/2027BAJKA O FORTEPIANIE. Historia, która brzmiSpektakl muzycznydla dzieci z opiekunami (sugerowany wiek dziecka 5+)
Koncerty szkolne 2026/2027BAJKA O FORTEPIANIE. Historia, która brzmiSpektakl muzycznydla uczniów szkół podstawowych
Koncerty szkolne 2026/2027BAJKA O FORTEPIANIE. Historia, która brzmiSpektakl muzycznydla uczniów szkół podstawowych
Zwiedzanie Filharmonii w języku polskimZwiedzanie
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Akademia Młodego Melomana 2026/2027Jak w baroku brzmiały pory roku?Koncertdla dzieci z opiekunami (sugerowany wiek dziecka 5+)
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Zwiedzanie Filharmonii w języku polskimZwiedzanie
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
Zwiedzanie Filharmonii w języku polskimZwiedzanie
Art.Room 2026/2027Mnie się nie spieszy, mi się pali* Dymy nad Bieszczadami. Opowieść o przemijaniuWystawa
KONCERTY SYMFONICZNE 2026/2027 | POMNIKI SYMFONIKI 2026/2027Pomniki symfoniki | MozartKoncert symfoniczny
