Robert Bisha & Albański Chór Izopolifoniczny

Wyjątkowy projekt albańsko-włoskiego kompozytora Roberta Bishy i albańskiego Izopolifonicznego Chóru, który łączy albański folklor z muzyką współczesną i jazzem. Robert Bisha to niesamowicie utalentowany pianista i kompozytor, genialny improwizator i jeden z najbardziej utalentowanych multiinstrumentalistów, jakich kiedykolwiek widziałeś. Jego muzyka jest współczesna, lecz wzbogacona o akcenty jazzu awangardowego. Bisha jest eklektycznym pianistą, który wdraża doskonałą technikę muzyki klasycznej do współczesnych badań harmonicznych i studium bogatego albańskiego folkloru.

Albański Chór Izopolifoniczny w sposób nietuzinkowy, wręcz transowy ukazuje potęgę ludzkiego głosu. Jednocześnie niesie ładunek emocjonalny związany z wiekami biedy i ucisku, ale i dumy. Polifoniczna muzyka wokalna jest żywą tradycją w Albanii, a w 2005 roku została uznana przez UNESCO za arcydzieło niematerialnego dziedzictwa ludzkości.

Są oni najwybitniejszymi reprezentantami charakterystycznych stylów południowej Albanii, gdzie drone może być śpiewany w sposób ciągły lub rytmiczny w stosunku do przeplatających się melodii, a od czasu do czasu pojawiają się w nim dzikie lub żałobne okrzyki w celu utkania niedającej spokoju sieci zmiennokształtnego, dysonansowego piękna. Folkowa izopolifonia jest formą tradycyjnej muzyki Albanii. Większość wiosek i miasteczek ma swój własny zespół izopolifoniczny. "Izo" odnosi się do drona towarzyszącego śpiewaniu. Głównymi wykonawcami są mężczyźni, którzy uświetniają swym śpiewem wydarzenia towarzyskie (wesela, żniwa, pogrzeby, uroczystości religijne, święta itp.). Jest to praktykowane na południu Albanii i typowe dla dwóch dużych obszarów: Toskërii and Labërii. Jeśli polifoniczne utwory Tosk i Lab zawierają ballady, historyczne utwory, liryczne utwory itp., to drone jest wykonywany inaczej. Toskowie nieprzerwanie wykonują drone i śpiewają na sylabie "e", podczas gdy Labowie czasami śpiewają drone jako rytmiczny dźwięk. Tradycyjnie w południowej części Albanii izopolifonia jest przekazywana dzieciom przez rodziców, ale migracje ekonomiczne na dużą skalę spowodowały przerwanie tego trybu transmisji.

Projekt "Frymë" zawiera osobiste muzyczne poszukiwania Roberta Biszy jako kompozytora, pianisty i multiinstrumentalisty. Bisha spersonalizował swoje badania, biorąc pod uwagę języki improwizacji, harmonijne elementy rytmiczne współczesnego jazzu oraz języki kompozytorskie zarówno muzyki romantycznej, jak i współczesnej muzyki klasycznej. W szczególności jego uwaga skupia się na folklorystycznych modelach północnej i południowej Albanii: eksperymentalnych mechanizmach improwizacji i opowiadaczu / trubadurze. Jego utwory to niepublikowane kompozycje – improwizacje oparte na istniejących utworach. Spójność męskich albańskich głosów chóralnych, Chóru Izopolifonicznego wraz z językiem Roberta Bishy tworzą nowe muzyczne wymiary, w których fortepian często staje się zespołem wielu folklorystycznych instrumentów, odnoszących się do typowych pentatonicznych nastrojów chóru. Albańska dusza i blues są nasycone cierpieniami, tragediami, historiami migracyjnymi, erotyzmem i wiejskim życiem.

Albański śpiew chóralny to dziedzictwo kulturowe UNESCO. Tu jest on wzbogacony o dynamikę, mikro harmonie i rytmy, pomimo zachowania tonalnego drona charakterystycznego dla początkowego śpiewu bizantyjskiego. Frymë, słowo pochodzenia albańskiego, oznacza "oddech" i ma taką samą etymologię jak słowo "Dusza". "Frymë" jest tu rozumiane jako niewidoczny punkt kontaktu między zewnętrznymi i wewnętrznymi stronami nas samych, który łączy każdy ruch, każdą intencję z drugą stroną, w kierunku dźwięków. Frymë rodzi dźwięk.